Szlaki dziedzictwa sakralnego Bydgoszczy i regionu kujawsko-pomorskiego
Pracownia Interpretacji Dziedzictwa

Architektura


Architekci bydgoskich kościołów


W jakikolwiek sposób zajmujemy się dziedzictwem - czy to poprzez dzieła kultury materialnej (stare przedmioty, zabytki nieruchome) czy wytwory kultury niematerialnej, to kwintesencją tych dociekań i rozważań zawsze będzie człowiek, jego talent, możliwości twórcze i wola sprawcza. Przecież to ludzie tworzą historię - tą wielką, i tą związaną z codziennością, z rutyną dnia powszedniego. To ludzie są beneficjentami wszystkich swoich działań i owoców swojej pracy, a historyczne artefakty są w istocie tylko pretekstem tylko by snuć opowieść o ludziach sprzed wieków.

Czytaj więcej

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kcyni i dawny klasztor karmelitański


W XVI w. wieku na kcyńskim rynku, w miejscu dzisiejszego kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny stał niewielki kościółek  pod tym samym wezwaniem. W dniu 27 VII 1612 r. mieszczanie kcyńscy za zgodą ks. Wojciecha Baranowskiego, arcybiskupa gnieźnieńskiego uroczyście przekazali świątynię o.o. karmelitom trzewiczkowym. Przy świątyni dla zakonników ufundowano także drewniany klasztor. Klasztor spłonął w 1775 r. Pożar strawił wówczas większą część miasta (Dębiński 2017). Po odbudowie konwentu dalszy jego rozwój zapewnił zapis starosty kcyńskiego Piotra Czarnkowskiego przyznający karmelitom 11 działek w mieście i 25 ha ziemi w okolicy. W XVII w. w klasztorze żyło 11 zakonników, w XVIII w. liczba ich wzrosła do 17, a w XIX w. spadła do 8 (Szudrowicz 2002). 

Czytaj więcej

Kościól pw. Zwiastowania NMP w Inowrocławiu


Neoromański kościół pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Inowrocławiu wizualnie w dużym stopniu przypomina świątynie romańskie w Niemczech, dla których typowa jest duża liczba wież, monumentalizm, czy westwerk z dominującą główną wieżą (np. kościół w Bambergu, kościół w opactwie Maia Laach). Inowrocławska świątynia jest budowlą halową składającą się z trzech naw o jednakowej wysokości. Jej długość wynosi 64 m a szerokość 25 m. Świątynia posiada 5 wież. Najwyższa wieża główna, zwieńczona równoramiennym krzyżem romańskim z kogutem - symbolem czujności chrześcijańskiej, ma 77 m wysokości i jest najwyższa na Kujawach. W 2004 r. kościół został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa kujawsko-pomorskiego, a w 2008 do rejestru zabytków ruchomych wpisano wystrój kościoła.

Czytaj więcej

Patroni kapliczek i figur przydrożnych. Mała architektura sakralna


Od czasów średniowiecza kapliczki, figury, krzyże przydrożne są ważnym elementem kultury i obyczajowości religijnej. Pojawiały się  w miejscach nieprzypadkowych, ważnych topograficznie: przy świątyniach, na skrzyżowaniach dróg, w centrach i na obrzeżach wsi i miasteczek, na granicach pól, lasów, przy mostach wzdłuż lokalnych szlaków komunikacyjnych, przy zagrodach, w domostwach, na cmentarzach (Krupa 2022). Miały funkcje kommemoratywne (upamiętniały ważne wydarzenia), symboliczno-integracyjne (artykułowały wiarę ludu i integrowały społeczności lokalne), patriotyczne (były wyrazem troski o rodzime tradycje),  dziękczynne (pełniły rolę daru wotywnego lub błagalnej ofiary), pokutnicze (wyrażały skruchę lub zadośćuczynienie), informacyjne (są traktowane jako znak orientacyjny w terenie) przede wszystkim zaś stanowią miejsce modlitwy, zadumy.

Czytaj więcej

Kościół św. Piotra i Pawła na Placu Wolności w Bydgoszczy


Kościół został wybudowany w latach 1872-78 jako zbór ewangelicki pw. wezwaniem św. Piotra. Berliński architekt obiektu - Fryderyk Adler nadał mu formę neogotycką z akcentami neoromańskimi. Jednonawowe wnętrze przesklepiono sklepieniami krzyżowo-żebrowymi, a jego wyposażenie wykonano w stylu neobarokowym. Pojemność wnętrza obliczono na 2,5 tys. osób. Prezbiterium ozdobiły witraże ufundowane przez cesarza Wilhelma I I wykonane przez berliński warsztat witrażowniczy. W 1879 roku w świątyni zainstalowano duże 42-głosowe organy zamówione w renomowanej firmie organmistrzowskiej Wilhelma Sauera we Frankfurcie nad Odrą. Ciekawostką jest fakt, że kościół wyposażono w gazowe oświetlenie (ok. 200 lamp) i w nowoczesne ogrzewanie podłogowe z kotłem umieszczonych pod prezbiterium.

Czytaj więcej

(c) Pracownia Interpretacji Dziedzictwa. 2023